वालिङको सम्भावना उजागर गर्न ‘फस्ट एक्स्पो’

विजय मल्ल,
संयोजक,
फस्ट वालिङ एक्स्पो २०८३ ।

नयाँ वर्ष २०८३ को अवसर पारेर स्याङ्जाको वालिङमा पहिलोपटक ‘फस्र्ट एक्स्पो’ आयोजना हुने भएको छ । ओमकार इभेन्ट हबको आयोजनामा हुने एक्स्पो यही चैत २६ गतेदेखि वैशाख २ गतेसम्म वालिङ खेलमैदानमा सञ्चालन गरिने आयोजकले जनाएको छ । यस एक्स्पोले केवल व्यापार मेलाको रुप लिने मात्र होइन, स्थानीय उत्पादन, साना तथा मझौला उद्यम, कृषि, पर्यटन र कला–संस्कृतिलाई राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउने साझा प्लेटफर्मको रुपमा काम गर्ने उद्देश्य राखेको छ । साथै, युवामा उद्यमशीलता विकास गर्ने, नयाँ लगानी आकर्षित गर्ने र वालिङको पहिचानलाई उजागर गरी अवसर सिर्जना गर्ने सोचले यो एक्स्पो आयोजना गर्न लागेको आयोजकको दावी छ । पहिलो पटक भएकाले केही चुनौतीहरु सामना गर्नु परे पनि, समग्रमा यस एक्स्पोले वालिङलाई आर्थिक, सांस्कृतिक र सामाजिक दृष्टिले सशक्त बनाउन सुरुवात गर्ने विश्वास आयोजकले लिएका छन् । प्रस्तुत छ ः यस एक्स्पाकोे विषयमा आयोजक संस्थाका अध्यक्ष विजय मल्लसँग पब्लिक आवाजका सम्पादक अमृत अर्यालले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश………

१. वालिङमा पहिलोपटक ‘फस्ट एक्स्पो’ आयोजना गर्ने प्रेरणा कसरी प्राप्त भयो ?

वालिङ जस्तो सम्भावनायुक्त तर अझै पूर्ण रुपमा उजागर हुन नसकेको सहरमा आर्थिक, सांस्कृतिक र उद्यमशील गतिविधिलाई एकै ठाउँमा ल्याउने आवश्यकता हामीले लामो समयदेखि महसुस गरिरहेका थियौँ । यही सोचबाट ‘फस्र्ट एक्स्पो’ आयोजना गर्ने प्रेरणा मिल्यो । हाम्रो उद्देश्य केवल व्यापार मेला आयोजना गर्नु मात्र नभई स्थानीय उत्पादन, साना तथा मझौला उद्यम, कृषि, पर्यटन र कला–संस्कृतिलाई प्रवद्र्धन गर्ने एउटा साझा प्लेटफर्म तयार गर्नु हो । वालिङ तथा आसपासका क्षेत्रका व्यवसायी र उत्पादनलाई राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउने, नयाँ लगानी आकर्षित गर्ने र युवामा उद्यमशीलता विकास गर्ने लक्ष्य पनि यससँग जोडिएको छ । त्यसैगरी, यहाँका जनतालाई आधुनिक बजारको अनुभव दिलाउने र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने सोचले पनि हामीलाई यो कदम चाल्न उत्प्रेरित ग¥यो ।

२. यस एक्स्पोले वालिङ क्षेत्रको पर्यटन प्रवद्र्धनमा कस्तो प्रभाव पार्ने अपेक्षा गर्नुभएको छ ?

हामीले यो एक्स्पोलाई केवल व्यापारिक कार्यक्रमका रुपमा मात्र नभई वालिङको समग्र पर्यटन सम्भावना उजागर गर्ने एउटा सशक्त माध्यमका रुपमा लिएका छौँ । वालिङ प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक विविधता र आतिथ्यताका दृष्टिले अत्यन्त सम्भावनायुक्त क्षेत्र हो, तर अझै पनि पर्याप्त प्रचार–प्रसार हुन सकेको छैन । यस एक्स्पोमार्फत देशका विभिन्न भागबाट आउने आगन्तुक, व्यवसायी र पर्यटकले वालिङलाई नजिकबाट चिन्ने अवसर पाउनेछन् । यहाँका पर्यटकीय स्थल, स्थानीय परिकार, कला–संस्कृति तथा जीवनशैली प्रत्यक्ष अनुभव गर्न पाउँदा उनीहरुमा पुनः भ्रमण गर्ने इच्छा बढ्ने हाम्रो अपेक्षा छ । त्यसैगरी, एक्स्पोले होटल, रेष्टुरेन्ट, यातायात लगायत पर्यटनसँग सम्बन्धित व्यवसायलाई पनि चलायमान बनाउनेछ । यसले स्थानीय स्तरमा रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै दीर्घकालीन रुपमा वालिङलाई एउटा आकर्षक गन्तव्यका रुपमा स्थापित गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरेका छौँ ।

३. धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरुको पहिचान बढाउन एक्स्पोले कसरी योगदान पु¥याउनेछ ?

हामीले एक्स्पोलाई वालिङ क्षेत्रका धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरुको पहिचान विस्तार गर्ने प्रभावकारी माध्यमका रुपमा लिएका छौँ । यहाँ रहेका मन्दिर, पुरातात्विक महत्वका स्थानहरु तथा ऐतिहासिक सम्पदाहरुको बारेमा धेरै मानिस अझै जानकार छैनन् । यही खाडललाई पूर्ति गर्न एक्स्पो महत्वपूर्ण हुनेछ । एक्स्पो अवधिभर सूचना केन्द्र, फोटो प्रदर्शनी, वृत्तचित्र प्रदर्शन तथा प्रचार सामग्रीमार्फत ती स्थलहरुको इतिहास, महत्व र विशेषता प्रस्तुत गरिनेछ । साथै, आगन्तुकलाई ती स्थानसम्म पुग्न सहज होस् भनेर पर्यटन मार्गदर्शन, प्याकेज तथा स्थानीय गाइडको व्यवस्था गर्ने योजना पनि छ । यसले आगन्तुकमा ती स्थलप्रति जिज्ञासा र आकर्षण बढाउनेछ, जसबाट प्रत्यक्ष भ्रमणको प्रवृत्ति बढ्ने अपेक्षा गरेका छौँ ।

४. एक्स्पोमा समेटिएका स्थानीय उत्पादन र कृषि उपजलाई बजार प्रवद्र्धनसँग कसरी जोड्ने तयारी छ ?

हामीले एक्स्पोलाई स्थानीय उत्पादन र कृषि उपजलाई प्रत्यक्ष बजारसँग जोड्ने सशक्त प्लेटफर्मका रुपमा विकास गर्दैछौँ । वालिङ तथा आसपासका किसान, घरेलु उद्योग र साना उद्यमीले उत्पादन गरेका वस्तुहरुलाई एक्स्पोमा स्टलमार्फत निशुल्क प्रदर्शन तथा बिक्री गर्ने व्यवस्था गरिएको छ, जसले उनीहरुलाई उपभोक्तासँग सीधा सम्पर्कमा ल्याउँछ । यसका साथै, हामीले ‘बायर–सेलर’ मिटिङ, व्यवसायिक नेटवर्किङ तथा सम्भावित वितरकहरुसँग भेटघाटको अवसर पनि सिर्जना गरेका छौँ, जसले स्थानीय उत्पादनलाई दीर्घकालीन बजारको पहुँच दिलाउन सहयोग गर्नेछ । उत्पादनको ब्रान्डिङ, प्याकेजिङ र गुणस्तर सुधारबारे सचेतना अभिवृद्धि गर्ने कार्यक्रमहरु पनि समावेश गरिएका छन् । त्यसैगरी, कृषि उपजलाई प्रशोधन गरी मूल्य अभिवृद्धि गर्ने सम्भावनाबारे जानकारी दिँदै, कृषकलाई उद्यमशीलतातर्फ उन्मुख गराउने प्रयास गरिएको छ ।

५. सूचना प्रविधि, अटोमोबाइल र शैक्षिक सामग्री जस्ता विविध क्षेत्र समावेश गर्नुको उद्देश्य के हो ?

हामीले एक्स्पोलाई बहुआयामिक र समावेशी बनाउने उद्देश्यले सूचना प्रविधि, अटोमोबाइल र शैक्षिक सामग्री जस्ता विविध क्षेत्रलाई समेटेका हौँ । आजको समय प्रविधिमैत्री र ज्ञानमा आधारित हुँदै गइरहेको अवस्थामा वालिङका युवालाई नयाँ प्रविधि, अवसर र सम्भावनासँग परिचित गराउनु आवश्यक देख्यौँ । सूचना प्रविधि क्षेत्रको सहभागिताले डिजिटल सीप, नवप्रवर्तन र स्टार्टअप संस्कृतिप्रति आकर्षण बढाउने विश्वास गरेका छौँ । अटोमोबाइल क्षेत्रले आधुनिक यातायात प्रविधि, सुरक्षा र दिगोपनबारे जानकारी दिनेछ भने शैक्षिक सामग्री तथा संस्थाहरुको उपस्थितिले विद्यार्थीलाई गुणस्तरीय शिक्षा र करियरका विकल्पबारे मार्गदर्शन गर्नेछ । यसरी विभिन्न क्षेत्रलाई एउटै प्लेटफर्ममा ल्याउँदा आगन्तुकले नयाँ अनुभव र ज्ञान प्राप्त गर्नुका साथै स्थानीय स्तरमै अवसरको खोजी गर्न प्रेरित हुनेछन् ।

६. सांस्कृतिक कार्यक्रमहरु (दोहोरी, भजन, नौमती बाजा आदि) ले स्थानीय कला–संस्कृतिको संरक्षणमा कस्तो भूमिका खेल्नेछन् ?

हामीले एक्स्पोभित्र समावेश गरेका दोहोरी, भजन, नौमती बाजा जस्ता सांस्कृतिक कार्यक्रमहरुलाई केवल मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई स्थानीय कला–संस्कृतिको संरक्षण र प्रवद्र्धन गर्ने महत्वपूर्ण अभियानका रुपमा लिएका छौँ । यस्ता कार्यक्रमले हाम्रो मौलिक पहिचान, परम्परा र जीवनशैलीलाई प्रत्यक्ष रुपमा प्रस्तुत गर्ने अवसर दिन्छन् । विशेषगरी नयाँ पुस्तालाई आफ्नो संस्कृतिसँग जोड्ने काम यिनै कार्यक्रमहरुले गर्छन् । जब युवा पुस्ताले आफ्नै माटोको संगीत, भेषभूषा र संस्कारलाई नजिकबाट अनुभव गर्छ, त्यसले उनीहरुमा गर्व र अपनत्वको भावना विकास हुन्छ, जसले दीर्घकालीन रुपमा संस्कृतिको संरक्षणमा टेवा पु¥याउँछ । त्यसैगरी, स्थानीय कलाकारहरुलाई आफ्नो प्रतिभा देखाउने मञ्च प्रदान गर्दा उनीहरुको हौसला बढ्ने, रोजगारीका अवसर सिर्जना हुने र कला पेशागत रुपमा अघि बढ्ने वातावरण बन्नेछ । बाहिरबाट आएका आगन्तुकले पनि हाम्रो संस्कृति बुझ्ने र प्रशंसा गर्ने अवसर पाउने हुँदा सांस्कृतिक आदान–प्रदान समेत बलियो हुन्छ ।

७. टिकटक प्रतियोगिता र लाइभ कन्सर्टजस्ता आधुनिक आकर्षणहरु थप्नुको कारण के हो ?

हामीले एक्स्पोलाई समयअनुकूल, आकर्षक र सबै उमेर समूहका लागि रोचक बनाउने उद्देश्यले टिकटक प्रतियोगिता र लाइभ कन्सर्टजस्ता आधुनिक कार्यक्रमहरु समावेश गरेका हौँ । आजको डिजिटल युगमा विशेषगरी युवापुस्ताको आकर्षण सामाजिक सञ्जालतर्फ बढी भएकाले उनीहरुलाई एक्स्पोसँग जोड्ने प्रभावकारी माध्यमका रुपमा यसलाई लिएका छौँ । टिकटक प्रतियोगितामार्फत सहभागीहरुले आफ्नै सिर्जनात्मकता प्रस्तुत गर्न पाउनेछन्, जसले एक्स्पो र वालिङ क्षेत्रको प्रचार–प्रसारलाई डिजिटल माध्यमबाट व्यापक बनाउनेछ । सहभागीले बनाएका भिडियोहरु सामाजिक सञ्जालमा फैलिँदा यस क्षेत्रको पहिचान देश–विदेशसम्म पुग्ने अपेक्षा गरेका छौँ । त्यसैगरी, लाइभ कन्सर्टले मनोरञ्जनको माध्यमबाट ठूलो संख्यामा दर्शक आकर्षित गर्नेछ, जसले एक्स्पोको रौनक बढाउनुका साथै अन्य स्टल र कार्यक्रमहरुमा पनि सहभागीता बढाउने काम गर्नेछ । नेपालका ठूला ठूला शहरहरुमा हुने गरेका नाइट कन्सर्ट नयाँ वर्षको अवसर पारेर हामीले स्थानीय स्तरमै आयोजना गर्दैछौं ।

८. करिब ७३ लाख रुपैयाँको बजेट व्यवस्थापन कसरी गरिएको छ र आर्थिक पारदर्शिता कसरी सुनिश्चित गर्नुहुन्छ ?

करिब ७३ लाख रुपैयाँको बजेट व्यवस्थापनका लागि हामीले बहुआयामिक स्रोतहरु परिचालन गरेका छौँ । मुख्य रुपमा प्रायोजन (स्पोन्सरशिप), स्टल शुल्क, स्थानीय तह तथा विभिन्न संघ–संस्थाको सहकार्यबाट आवश्यक रकम संकलन गरिएको हो । साथै, खर्चलाई प्राथमिकताका आधारमा वर्गीकरण गरी आवश्यकताअनुसार मात्र विनियोजन गरिएको छ, जसले अनावश्यक खर्च नियन्त्रणमा सहयोग पु¥याएको छ । करिव ४५ लाख जति कलाकारमा खर्च हुने देखिन्छ । आर्थिक पारदर्शिता सुनिश्चित गर्न हामीले स्पष्ट लेखा प्रणाली अपनाएका छौँ । प्रत्येक आम्दानी र खर्चको विवरण व्यवस्थित रुपमा अभिलेखीकरण गरिनेछ र सम्बन्धित समितिहरुमार्फत नियमित अनुगमन हुनेछ । एक्स्पो सम्पन्न भएपछि पूर्ण आर्थिक विवरण सार्वजनिक गर्ने तथा आवश्यक परेमा स्वतन्त्र अडिटसमेत गराउने तयारी गरेका छौँ ।

९. एक्स्पोबाट बचत हुने रकम खेलमैदान मर्मत र महिला लिगमा लगानी गर्ने योजना कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ ?

एक्स्पोबाट बचत हुने रकमलाई खेलमैदान मर्मत र महिला लिगमा लगानी गर्ने हाम्रो योजना केवल सामाजिक उत्तरदायित्व मात्र नभई दीर्घकालीन विकाससँग जोडिएको एक प्रभावकारी पहल हो । राम्रो पूर्वाधार बिना खेलकुदको विकास सम्भव हुँदैन, त्यसैले खेलमैदानको स्तरोन्नतिले स्थानीय खेलाडीलाई सुरक्षित र गुणस्तरीय अभ्यास गर्ने वातावरण प्रदान गर्नेछ । त्यसैगरी, महिला लिगमा लगानी गर्नुले खेल क्षेत्रमा महिला सहभागिता बढाउने, उनीहरुको प्रतिभा उजागर गर्ने र लैंगिक समानता प्रवद्र्धन गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउनेछ । यसले युवतीहरुलाई खेलकुदतर्फ आकर्षित गर्नुका साथै आत्मविश्वास र नेतृत्व क्षमता विकास गर्न पनि मद्दत गर्नेछ । दीर्घकालीन रुपमा हेर्दा, यस्तो लगानीले स्थानीय स्तरमै प्रतिभा उत्पादन, खेल संस्कृतिको विकास र समुदायमा सकारात्मक ऊर्जा सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरेका छौँ । त्यसैले, एक्स्पोको उपलब्धिलाई सामाजिक रुपान्तरणसँग जोड्ने यो योजना अत्यन्तै सान्दर्भिक र प्रभावकारी हुने हाम्रो विश्वास छ ।

१०. भविष्यमा यस एक्स्पोलाई नियमित वा अझ ठूलो स्तरमा आयोजना गर्ने कुनै योजना छ कि छैन ?

हामीले यस एक्स्पोलाई एकपटकको कार्यक्रमका रुपमा मात्र नभई दीर्घकालीन रुपमा स्थापित गर्न सकिने सम्भावनायुक्त अभियानका रुपमा लिएका छौँ । पहिलो संस्करणबाट प्राप्त अनुभव, सहभागिता र प्रतिक्रियाको आधारमा आगामी वर्षहरुमा यसलाई नियमित रुपमा आयोजना गर्ने स्पष्ट योजना छ । साथै, क्रमशः यसको दायरा र स्तर विस्तार गर्दै क्षेत्रीय मात्र नभई राष्ट्रिय स्तरको एक्स्पोका रुपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखेका छौँ । भविष्यमा अझ बढी अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता, उन्नत प्रविधि, विविध क्षेत्रको समावेश र व्यवस्थित व्यवस्थापनमार्फत यसलाई ठूलो र प्रभावकारी प्लेटफर्म बनाउने हाम्रो तयारी छ । यसका लागि निजी क्षेत्र, स्थानीय तह, विभिन्न संघ–संस्था र सरोकारवालासँग सहकार्यलाई अझ मजबुत बनाउँदै लैजानेछौँ । समग्रमा, एक्स्पोलाई वालिङको पहिचानसँग जोडिएको दीर्घकालीन ब्रान्डका रुपमा विकास गर्ने हाम्रो दृढ योजना रहेको छ ।